Preveze: Nikopolis tiyatrosunun basamakları onarılıyor

Kültür Bakanlığı, ilgili çalışmanın olgunlaşmasının ardından Preveze’deki Antik Nikopolis’in Büyük Tiyatrosu’nun alt oturma bölümünü onarmaya geçiyor. Müdahale, anıtın korunması, bakımı ve restorasyonuna yönelik çok yıllı bir programın üçüncü aşamasını oluşturuyor ve alt oturma bölümüne kireç taşı oturakların, ayrıca orkestra zemini için mermer levhaların temini ile yerleştirilmesini kapsıyor. Somut olarak, her oturma bloğunun toplam beş sıraya kavuşması için 167 yeni oturağın üretilmesi ve yerleştirilmesi, merdivenlerin ilgili basamaklarının yeniden yapılması öngörülüyor. Proje, Epir Bölgesel Operasyonel Programı 2021-2027 tarafından finanse ediliyor; önceki aşama ise 2014-2020 dönemine ait programdan finanse edilmişti.

Tamamlanmış olan ikinci aşama esas olarak kurtarma niteliğindeydi. Oturakların ve merdivenlerin dökme altyapıları sağlamlaştırılıp tamamlandı, ayakta kalan taş oturaklar yerine oturtulup bakımdan geçirildi, oturma bölümünün tabanındaki koridorun bir kısmı onarıldı ve korkuluk yeniden ayağa kaldırıldı. Yöntem yaygınlaştırılmadan önce sınanabilsin diye pilot olarak on altı yeni kireç taşı oturak da yerleştirildi. Kullanılan malzeme uyumlu kireç taşı ve yerleştirme geri alınabilir tekniklerle yapılıyor; böylece yeni ögeler özgün olanlardan ayırt edilebiliyor, ama görsel olarak onlarla yarışmıyor. Amaç, anıtın biçimsel ve işlevsel okunabilirliğinin yeniden kazanılması ve ziyaretçi dolaşımının daha güvenli hale gelmesi.

Bugünkü eksik oturma bölümünün kendi tarihi var. Tiyatro ilk olarak Augustus döneminde inşa edildi ve İsa’dan sonra 2. yüzyılda, daha dik bir eğimle ve orkestraya doğru yükseltilmiş bir koridorla kapsamlı biçimde yeniden yapıldı. Taş oturakların büyük bölümü daha sonra sökülüp yapı malzemesi olarak kullanıldı ya da kireç üretimi için yakıldı; bunu, 19. yüzyılın başlarında İngiliz mimar Thomas Leverton Donaldson’ın kaydettiği üç kireç ocağı belgeliyor. Bugün alt oturma bölümünün yalnızca ilk üç sırasının parçaları ile on birinci sıradaki tek bir oturak ayakta. Nikopolis, Aktium deniz savaşının ardından İsa’dan önce 31’de Octavianus Augustus tarafından kurulmuş ve Epir, Etoloakarnanya ile Lefkada nüfuslarınca, Romalı yerleşimcilerle birlikte iskân edilmişti.

Kültür Bakanı Lina Mendoni, Büyük Tiyatro’yu «Roma kentinin en önemli kamu yapılarından biri ve Epir’in başlıca anıtı» olarak niteledi; müdahalenin orkestrada hâlihazırda yürütülen çalışmaları tamamladığını ve arkeolojik alanın bütünlüklü bir değerlendirme planına dahil olduğunu belirtti. Bu planda Tiyatro’yu, Odeon’u ve Augustus Anıtı’nı birbirine bağlayacak bir güzergâh ağı ile engelliler için özel erişilebilirlik altyapıları yer alıyor. Bakana göre 2019’dan bugüne Nikopolis’te tamamlanan, süren ya da başlatılan çalışmalar, Epir Bölgesel Operasyonel Programı, Kalkınma Fonu ve Ulusal Kalkınma Programı kaynaklarıyla 10 milyon euroyu aşıyor. Üçüncü aşamanın tamamlanma takvimi açıklanmadı. Bölgenin kültürel ve üretken varlığının değerlendirilmesi başka yerleri de meşgul ediyor; Onikiada’da kurulan ziyarete açık çiftlik ağı bunu gösteriyor.