Δυτική Σαχάρα: Τέλος στην αποστολή MINURSO του ΟΗΕ

Η αποστολή του ΟΗΕ για το Δημοψήφισμα στη Δυτική Σαχάρα (MINURSO) έπαψε να έχει εντολή τα μεσάνυχτα του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου 2026, έπειτα από 35 χρόνια παρουσίας στην περιοχή. Το Συμβούλιο Ασφαλείας απέτυχε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου να συμφωνήσει για το μέλλον της: ένα αμερικανικό σχέδιο ψηφίσματος για ανανέωση ενός έτους συγκέντρωσε την υποστήριξη 11 από τα 15 μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Βρετανία, αλλά η Ρωσία άσκησε βέτο. Το αμερικανικό κείμενο, κατά το BBC, θα αφαιρούσε τη λέξη «δημοψήφισμα» από την ονομασία της αποστολής και θα καθιστούσε το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας τη μοναδική βάση για τις περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Το εναλλακτικό ρωσικό σχέδιο, που προέβλεπε παράταση ενός έτους με αμετάβλητους όρους, έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, δεν συγκέντρωσε τις εννέα ψήφους που απαιτούνται, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Το BBC μιλά για δύο ψήφους υπέρ.

Την Κυριακή 1 Νοεμβρίου ξεκίνησε περίοδος εκκαθάρισης, κατά την οποία μια μικρότερη ομάδα, υπό το Τμήμα Επιχειρησιακής Υποστήριξης του ΟΗΕ, θα επιβλέψει τη διάθεση του εξοπλισμού. Όταν έληξε η εντολή, η αποστολή είχε έδρα στο Ελ Αγιούν, εννέα σημεία παρουσίας εκατέρωθεν του αμμοθινώδους τείχους που χωρίζει τις δύο πλευρές και γραφείο συνδέσμου στο Τιντούφ, με περίπου 160 στρατιωτικούς παρατηρητές και 180 πολιτικούς και συνεργαζόμενους υπαλλήλους, όπως αναφέρουν τα Ηνωμένα Έθνη. Ο ΟΗΕ τιμά 20 μέλη της που έχασαν τη ζωή τους στα 35 χρόνια λειτουργίας. Ο ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα, Στάφαν ντε Μιστούρα, θα συνεχίσει να εργάζεται για πολιτική λύση.

Ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε, μέσω του εκπροσώπου του την Κυριακή, ότι η αποχώρηση της MINURSO «δεν καταργεί» το αναφαίρετο δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Δυτικής Σαχάρας, εξέφρασε ανησυχία για την ασφάλεια και τον κίνδυνο κλιμάκωσης των εχθροπραξιών και κάλεσε τα εμπλεκόμενα μέρη σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση». Ο εκπρόσωπος της Ρωσίας υποστήριξε στο Συμβούλιο ότι το αμερικανικό κείμενο θα επέβαλλε μονόπλευρες λύσεις και χαρακτήρισε το βέτο «σωτήριο». Ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ είχε πει ότι το σχέδιο θα «έφερνε μπροστά» τη σύγκρουση των 50 ετών και ότι το σημερινό καθεστώς είναι απαράδεκτο.

Το Μαρόκο, που θεωρεί τη Δυτική Σαχάρα αναπόσπαστο τμήμα του εδάφους του, χαιρέτισε την εξέλιξη, σύμφωνα με το BBC. Το βασιλικό παλάτι καλωσόρισε την αποτυχία ανανέωσης και στο Ελ Αγιούν καταγράφηκαν εικόνες εορτασμών με μαροκινές σημαίες. Η Ραμπάτ ζητά το προσωπικό και ο εξοπλισμός της αποστολής να αποχωρήσουν τις επόμενες ημέρες και θεωρεί ότι το ζήτημα δεν πρέπει πλέον να εξετάζεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Το Μέτωπο Πολισάριο, που διεκδικεί την ανεξαρτησία της περιοχής και έχει την Αλγερία ως βασικό περιφερειακό σύμμαχο, καταδίκασε το αμερικανικό σχέδιο και ευχαρίστησε τη Ρωσία για το βέτο, λέγοντας ότι θα «τορπίλιζε τα θεμέλια» της ειρηνευτικής διαδικασίας. Η MINURSO ιδρύθηκε το 1991, όταν συμφωνήθηκε εκεχειρία, για να παρακολουθεί την κατάπαυση του πυρός και να οργανώσει δημοψήφισμα που δεν διεξήχθη ποτέ. Η εκεχειρία κατέρρευσε τον Νοέμβριο του 2020. Το BBC επισημαίνει ότι η απόφαση δεν αλλάζει το νομικό καθεστώς της Δυτικής Σαχάρας ούτε συνιστά διεθνή αναγνώριση της μαροκινής κυριαρχίας.