Μεταφορικό Ισοδύναμο: 23,2 εκατ. ευρώ σε νησιώτες

Ποσό 23.226.319,34 ευρώ καταβλήθηκε σε περισσότερους από 281.000 νησιώτες στο πλαίσιο του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, σύμφωνα με ανακοίνωση του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανου Γκίκα. Η καταβολή, όπως αναφέρεται, εξοφλεί το Μεταφορικό Ισοδύναμο Επιβατών για το έτος 2025, δηλαδή κλείνει έναν ολόκληρο κύκλο αιτήσεων και εκκαθαρίσεων. Στην ίδια ανακοίνωση προβλέπεται ότι μέσα στο 2026 θα διατεθούν συνολικά 60 εκατ. ευρώ για το μέτρο, ποσό που περιλαμβάνει τόσο τις εκκρεμότητες όσο και τις τρέχουσες πληρωμές. Τα στοιχεία αποδίδονται εξ ολοκλήρου στην κυβερνητική ανακοίνωση και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από δεύτερη ανεξάρτητη πηγή.

Το Μεταφορικό Ισοδύναμο θεσπίστηκε με στόχο να περιορίσει το πρόσθετο κόστος που επιβαρύνει τους μόνιμους κατοίκους των νησιών κάθε φορά που μετακινούνται προς και από την ηπειρωτική χώρα. Η λογική του μέτρου είναι να προσεγγίσει το κόστος της ακτοπλοϊκής μετακίνησης εκείνο μιας αντίστοιχης χερσαίας διαδρομής, ώστε η θάλασσα να μην λειτουργεί ως μόνιμο οικονομικό πρόστιμο για όποιον ζει σε νησί. Στην πράξη ο δικαιούχος λαμβάνει επιστροφή μέρους του αντιτίμου του εισιτηρίου, ενώ αντίστοιχο σκέλος προβλέπεται και για τη μεταφορά εμπορευμάτων. Η εξόφληση παλαιότερων ετών αποτελεί διαχρονικό αίτημα των νησιωτικών φορέων, καθώς οι καθυστερήσεις μεταθέτουν στα νοικοκυριά ένα κόστος που έχει ήδη πληρωθεί.

Η κατανομή ανά νησί, όπως δίνεται στην ανακοίνωση, αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος του κάθε πληθυσμού. Στη Ρόδο αντιστοιχούν 2.417.988,23 ευρώ, στη Λέσβο 1.739.359,10 ευρώ και στη Χίο 1.594.994,55 ευρώ. Ακολουθούν η Κέρκυρα με 585.647,25 ευρώ και η Σκιάθος με 493.452,58 ευρώ, ενώ στη Σαμοθράκη αναλογούν 50.264,04 ευρώ και στη Γαύδο 219,52 ευρώ. Η απόσταση ανάμεσα στο πρώτο και στο τελευταίο νούμερο είναι εντυπωσιακή, δεν αποτυπώνει όμως διαφορετική μεταχείριση: το ποσό κάθε νησιού προκύπτει από το πλήθος των δικαιούχων και των μετακινήσεων που δηλώθηκαν, και η Γαύδος, με λίγες δεκάδες μόνιμους κατοίκους, εξ ορισμού συγκεντρώνει ελάχιστες αιτήσεις έναντι της Ρόδου.

Με δεδομένο ότι για το σύνολο του 2026 προβλέπονται 60 εκατ. ευρώ, η συγκεκριμένη καταβολή αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 40% του ετήσιου προϋπολογισμού του μέτρου, γεγονός που σημαίνει ότι εκκρεμούν περαιτέρω πληρωμές μέσα στο έτος. Δεν έχει ανακοινωθεί αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες δόσεις ούτε για το πότε θα ανοίξει η πλατφόρμα για τις αιτήσεις της τρέχουσας περιόδου. Για τα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, όπου η ακτοπλοϊκή σύνδεση είναι συχνά αραιή και ακριβή, το ζήτημα δεν εξαντλείται στο ύψος της επιδότησης αλλά αφορά και τη συχνότητα των δρομολογίων. Η εξόφληση ενός έτους μέσα στο επόμενο σημαίνει επιπλέον ότι το νοικοκυριό προχρηματοδοτεί το κόστος και το ανακτά με καθυστέρηση μηνών, παράμετρος που βαραίνει ιδιαίτερα όσους μετακινούνται συχνά για λόγους υγείας ή εκπαίδευσης. Το Μεταφορικό Ισοδύναμο εντάσσεται στο ευρύτερο πλέγμα κρατικών παρεμβάσεων για την προσβασιμότητα, όπως και η πλατφόρμα του «Τουρισμού για Όλους» για την περίοδο 2026-2027, ενώ η νησιωτική συνοχή συνδέεται και με έργα υποδομής όπως ο Great Sea Interconnector.