Κνωσός και Φαιστός: κάμερες για τις πυρκαγιές

Η Κνωσός και η Φαιστός εντάσσονται στο πανελλαδικό δίκτυο των 22 συστημάτων έγκαιρου εντοπισμού πυρκαγιάς που αναπτύσσεται σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία της χώρας, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα που έγινε γνωστό την Πέμπτη 20 Αυγούστου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το enikos.gr, οκτώ συστήματα βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, καλύπτοντας τον Μυστρά, την Επίδαυρο, τις Μυκήνες, το Δίον, τον Πλαταμώνα, την Αφαία Αίγινας, την Περιστεριά Μεσσηνίας και την Αρχαία Ολυμπία. Έως τις 31 Αυγούστου 2026 προβλέπεται να τεθούν σε λειτουργία άλλα έξι, ανάμεσά τους η Φαιστός, μαζί με την Ακρόπολη, το Ανάκτορο του Νέστορος, την Αρχαία Μεσσήνη, τον Όσιο Λουκά και τη Νικόπολη Πρεβέζης. Εντός Σεπτεμβρίου προγραμματίζονται ακόμη οκτώ, με πρώτη στη λίστα την Κνωσό.

Τα συστήματα συνδυάζουν θερμικές και οπτικές κάμερες με δυνατότητα περιστροφής 360 μοιρών, τηλεχειριζόμενες κάμερες και χαρτογραφική απεικόνιση στην οποία αποτυπώνονται οι εντοπισμένες εστίες, ο χρόνος ενεργοποίησης του συναγερμού και η κατάσταση του εξοπλισμού. Εντοπίζουν αυτόματα πιθανές εστίες, ενεργοποιούν ειδοποιήσεις και μεταφέρουν σε πραγματικό χρόνο εικόνα και δεδομένα στα Επιχειρησιακά Κέντρα Ελέγχου. Το έργο περιλαμβάνει επίσης μετεωρολογικούς σταθμούς, περιφερειακά και συντονιστικά κέντρα ελέγχου, καθώς και φορητά κανόνια πυρόσβεσης σε επιλεγμένους χώρους. Υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Πολιτικής Προστασίας «ΑΙΓΙΣ», με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ η διαγωνιστική διαδικασία για την προμήθεια και εγκατάσταση διενεργήθηκε από το Υπερταμείο.

Για το Ηράκλειο η σημασία δεν περιορίζεται στα ίδια τα μνημεία. Όπως είχε περιγράψει η εφημερίδα «Πατρίς» τον Μάιο, το νέο καθεστώς πυροπροστασίας στους δύο μινωικούς χώρους επεκτείνεται σε μεγάλη ακτίνα γύρω τους, λειτουργώντας ως ασπίδα και για ευρύτερες περιοχές, ενώ στελέχη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ηρακλείου είχαν μεταβεί στην Αθήνα για εξειδικευμένη εκπαίδευση στον χειρισμό του εξοπλισμού. Η Κνωσός βρίσκεται στην άκρη του αστικού ιστού του Ηρακλείου, ενώ η Φαιστός δεσπόζει πάνω από τη Μεσαρά, σε αγροτικό τοπίο με ελαιώνες και ξερά χόρτα. Μια εστία που εντοπίζεται στα πρώτα λεπτά σε τέτοιο περιβάλλον είναι μια πυρκαγιά που δεν έφτασε ποτέ στα σπίτια και στις καλλιέργειες.

Η δυνατότητα του δικτύου δοκιμάστηκε ήδη στην πράξη: σε πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 στα Φίχτια Αργολίδας, εντός της εμβέλειας επιτήρησης του συστήματος των Μυκηνών, η εστία εντοπίστηκε αυτόματα και το Συντονιστικό Κέντρο Ελέγχου έλαβε άμεσα εικόνα και στοιχεία για το συμβάν. Το ερώτημα για την Κρήτη είναι αν τα δύο συστήματα θα τηρήσουν το χρονοδιάγραμμα, καθώς η Φαιστός τοποθετείται μέσα στις επόμενες ημέρες και η Κνωσός τον Σεπτέμβριο, δηλαδή προς το τέλος της αντιπυρικής περιόδου. Δεν έχει ανακοινωθεί πόσοι χειριστές θα στελεχώσουν τα κέντρα ελέγχου στο νησί ούτε αν προβλέπεται επέκταση σε άλλους κρητικούς αρχαιολογικούς χώρους. Περισσότερα από την περιοχή στη σελίδα Ηράκλειο και στο πρόσφατο ρεπορτάζ για την αντιπαράθεση γύρω από την καθαριότητα στην Κνωσό.