Αρμένοι: ιστορικός τόπος οι πηγές «Πλάτανος»

Τρεις πηγές στη θέση «Πλάτανος», στους Αρμένους Αποκορώνου, χαρακτηρίστηκαν επίσημα ιστορικός τόπος από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων. Η συζήτηση του θέματος πραγματοποιήθηκε με τηλεδιάσκεψη στις 30 Ιουλίου 2026, με συμμετοχή εκπροσώπων του χωριού. Η απόφαση κλείνει έναν κύκλο διεκδίκησης που ξεκίνησε πάνω από τέσσερα χρόνια νωρίτερα από τη Συνέλευση Αρμένων, με το σχετικό ψήφισμα να έχει κατατεθεί στην Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Κρήτης στις 9 Ιανουαρίου 2023. Ο χαρακτηρισμός ως ιστορικού τόπου σημαίνει ότι κάθε επέμβαση στην περιοχή απαιτεί έγκριση από τις αρχαιολογικές υπηρεσίες. Ο φάκελος συγκροτήθηκε με στοιχεία που συγκέντρωσαν οι ίδιοι οι κάτοικοι, χωρίς χρηματοδότηση από δημόσιο φορέα.

Στην ανακοίνωσή της, η Συνέλευση Αρμένων ευχαριστεί ονομαστικά την αρχαιολόγο Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη για τη στήριξή της και την πολιτικό μηχανικό Αριέττα Βοσκάκη, η οποία εκπόνησε δωρεάν το τοπογραφικό διάγραμμα που συνόδευσε τον φάκελο. Η ίδια ανακοίνωση περιέχει και ανοιχτή αντιπαράθεση με τη δημοτική αρχή Αποκορώνου: η συνέλευση καταγγέλλει ότι με δημοσιεύματα της 29ης Ιουλίου και της 13ης Αυγούστου 2026 ο δήμος οικειοποιήθηκε το αποτέλεσμα, ενώ κατά τους ίδιους ισχυρισμούς απουσίαζε από τη συνεδρίαση του συμβουλίου. Δημόσια απάντηση από τη δημοτική αρχή δεν είχε καταγραφεί μέχρι τη σύνταξη του παρόντος. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση ήταν αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας και ζητούν να αποτυπωθεί με ακρίβεια η συμβολή κάθε πλευράς.

Οι πηγές σε ορεινά και ημιορεινά χωριά της Κρήτης δεν αποτελούν μόνο τοπόσημα. Λειτούργησαν επί αιώνες ως σημεία υδροδότησης, ποτίστρες ζώων και χώροι κοινωνικής συνάθροισης, και συχνά συνδέονται με τα παλαιότερα κτίσματα του οικισμού. Ο χαρακτηρισμός τους ως ιστορικού τόπου προστατεύει το σύνολο του περιβάλλοντος χώρου και όχι μόνο τις ίδιες τις κατασκευές, γεγονός που έχει πρακτικές συνέπειες για δόμηση, χαράξεις δρόμων και δίκτυα. Στον Αποκόρωνα, η πίεση από την οικιστική ανάπτυξη και τον τουρισμό έχει μεταβάλει σημαντικά το τοπίο των χωριών την τελευταία δεκαετία, με τα φυσικά και ιστορικά στοιχεία να βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο τοπικών διαφωνιών.

Η Συνέλευση Αρμένων έχει καλέσει σε ανοιχτή συνέλευση πολιτών τη Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026 στις 19:00, στο καφενείο του χωριού, με αντικείμενο τα επόμενα βήματα. Τα αιτήματα που θέτει περιλαμβάνουν την απαλλοτρίωση της έκτασης, την κατασκευή αποχετευτικού δικτύου και την οριοθέτηση του προστατευόμενου χώρου. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί αριθμός απόφασης ή σχετικό ΦΕΚ, στοιχεία που θα οριστικοποιήσουν τυπικά τον χαρακτηρισμό. Σημειώνεται ότι οι Αρμένοι Αποκορώνου δεν πρέπει να συγχέονται με τους ομώνυμους Αρμένους του Ρεθύμνου. Περισσότερα από την περιοχή στη σελίδα Αποκόρωνας. Έως τότε, οι πηγές προστατεύονται με βάση την απόφαση του συμβουλίου, η οποία δεσμεύει κάθε υπηρεσία που καλείται να εγκρίνει έργα στην περιοχή.