ΗΠΑ: Αποκλεισμός Νότιας Αφρικής και Ρουάντα από την AGOA

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο για την πρόθεσή του να αποκλείσει τη Νότια Αφρική και τη Ρουάντα από το πρόγραμμα προνομιακού εμπορίου AGOA από την 1η Ιανουαρίου 2027, σύμφωνα με το BBC. Το DW μεταδίδει ότι ο εκπρόσωπος εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, ανακοίνωσε την απόφαση τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026. Ο Γκριρ δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις των δύο χωρών εφαρμόζουν πρακτικές που δεν συμβαδίζουν με τα κριτήρια επιλεξιμότητας του προγράμματος, με φραγμούς που υπονομεύουν το αμερικανικό εμπόριο και τις επενδύσεις και πρακτικές που απειλούν την εθνική ασφάλεια και τα συμφέροντα εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ στην περιοχή. Όπως επισημαίνει το DW, η ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένα παραδείγματα.

Το AGOA, ο Νόμος για την Ανάπτυξη και τις Ευκαιρίες της Αφρικής, δίνει δασμολογική απαλλαγή στις εξαγωγές χιλιάδων προϊόντων επιλεγμένων αφρικανικών χωρών προς τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το DW, θεσπίστηκε το 2000 επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, ισχύει επί 26 χρόνια και καλύπτει πάνω από 1.800 προϊόντα για περισσότερες από 30 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Για να παραμείνει μια χώρα στο πρόγραμμα πρέπει, μεταξύ άλλων, να άρει τα εμπόδια στο αμερικανικό εμπόριο και στις επενδύσεις, να διατηρεί οικονομία της αγοράς και να τηρεί αρχές όπως το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η προστασία των εργαζομένων. Η Νότια Αφρική είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης: το 2025 εξήγαγε στις ΗΠΑ με το καθεστώς αυτό αγαθά αξίας άνω των 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, όπως ανταλλακτικά αυτοκινήτων, εσπεριδοειδή και κρασί, κατά το DW.

Οι αιτιάσεις και οι αντιδράσεις

Κατά το BBC, για τη Νότια Αφρική οι ΗΠΑ επικαλέστηκαν τη διαφθορά, ενώ για τη Ρουάντα έθεσαν ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολιτικού πλουραλισμού, κράτους δικαίου και εργασιακών δικαιωμάτων. Η απόφαση έρχεται περίπου μία εβδομάδα αφότου το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στο υπουργείο Άμυνας της Ρουάντα για τον ρόλο του στην ένοπλη εξέγερση στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό· οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι διέταξε χιλιάδες στρατιώτες να πολεμήσουν στο πλευρό των ανταρτών του M23. Η Ρουάντα αρνείται ότι στηρίζει τον M23, αναφέρει το BBC. Οι πηγές δεν παραθέτουν δημόσια τοποθέτηση της Κιγκάλι για την απόφαση του AGOA.

Ο υπουργός Εμπορίου της Νότιας Αφρικής Πάρκς Τάου χαρακτήρισε την απόφαση «ατυχή», λέγοντας ότι η Ουάσιγκτον θέτει νέα ζητήματα που δεν είχαν συζητηθεί στις εμπορικές διαπραγματεύσεις των δύο χωρών, οι οποίες ξεκίνησαν το 2025, και ότι η χώρα θα επιταχύνει τη διαφοροποίηση των αγορών εξαγωγών για να προστατεύσει θέσεις εργασίας. Ο Αμερικανός πρεσβευτής Λίο Μπρεντ Μπόζελ δήλωσε στο X ότι το αποτέλεσμα ήταν προβλέψιμο και αποφεύξιμο. Ο κλάδος των εσπεριδοειδών προειδοποίησε, κατά το DW, ότι απειλείται ολόκληρη η αλυσίδα αξίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ενώ ο πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόσα είχε πει τις τελευταίες εβδομάδες ότι η χώρα πρέπει να αναζητήσει νέες αγορές, όπως η Κίνα. Το BBC θυμίζει ότι πέρυσι ο Τραμπ κατηγόρησε τη Νότια Αφρική ότι διώκει τη λευκή μειονότητά της, επαναλαμβάνοντας ισχυρισμούς για γενοκτονία που έχουν απορριφθεί ευρέως, και ότι οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν τεταμένες.