ΣτΕ: όχι στην επαναφορά των δώρων στο Δημόσιο

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε, με την απόφαση 1201/2026, ότι η μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους δεν αντίκειται στο Σύνταγμα ούτε στο ενωσιακό δίκαιο. Τα επιδόματα αυτά είχαν καταργηθεί με τον ν. 4093/2012, στη διάρκεια της δημοσιονομικής προσαρμογής, και έκτοτε αποτελούν αντικείμενο διαρκών δικαστικών διεκδικήσεων. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα που κάλυψαν την απόφαση, η υπόθεση αφορά περίπου 700.000 δημοσίους υπαλλήλους, ενώ η συγκεκριμένη επίδικη αξίωση κάλυπτε την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως την 31η Δεκεμβρίου 2024. Οι αιτούντες είχαν στηρίξει τα επιχειρήματά τους, μεταξύ άλλων, στην Οδηγία 2022/2041 της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς.

Ως προς το ακριβές σκεπτικό, εδώ αποδίδεται μόνο ό,τι έχει δημοσιοποιηθεί από τα μέσα που κάλυψαν την απόφαση, καθώς το πλήρες κείμενο δεν έχει αναρτηθεί. Το βασικό συμπέρασμα που μεταφέρεται είναι ότι η κατάργηση κρίθηκε συμβατή τόσο με τις συνταγματικές εγγυήσεις όσο και με το ενωσιακό δίκαιο, και ότι η επίκληση της Οδηγίας για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς δεν έγινε δεκτή ως βάση αξίωσης για τους δημοσίους υπαλλήλους. Οποιαδήποτε αναλυτικότερη απόδοση σκεπτικού πριν από τη δημοσίευση του πλήρους κειμένου θα ήταν εικασία και δεν επιχειρείται.

Η σημασία της απόφασης έγκειται στο ότι προέρχεται από την Ολομέλεια, τον ανώτατο σχηματισμό του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας. Οι αποφάσεις της λειτουργούν στην πράξη ως δεσμευτικό προηγούμενο για τα κατώτερα διοικητικά δικαστήρια, τα οποία εξετάζουν δεκάδες παρόμοιες αγωγές ανά την επικράτεια. Έτσι, μια τέτοια κρίση δεν κλείνει μόνο τη συγκεκριμένη δίκη αλλά καθορίζει και την τύχη μιας σειράς εκκρεμών υποθέσεων με το ίδιο αντικείμενο. Στην πράξη, όταν η Ολομέλεια αποφανθεί επί ενός ζητήματος αρχής, οι εκκρεμείς αγωγές με το ίδιο περιεχόμενο κρίνονται κατά κανόνα με τον ίδιο τρόπο, χωρίς νέα ουσιαστική εξέταση του νομικού ερωτήματος. Η διαδρομή αυτών των διεκδικήσεων ξεκίνησε αμέσως μετά τις μνημονιακές περικοπές του 2012 και έχει περάσει από διαδοχικούς κύκλους, με ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, όπως ένστολοι και δικαστικοί λειτουργοί, να έχουν πετύχει επιμέρους αναδρομικά σε άλλες υποθέσεις με διαφορετική νομική βάση.

Πρακτικά, η απόφαση σημαίνει ότι δεν προκύπτει από δικαστική οδό υποχρέωση του Δημοσίου να επαναφέρει τον δέκατο τρίτο και δέκατο τέταρτο μισθό για την επίδικη περίοδο. Ενδεχόμενη επαναφορά παραμένει ζήτημα πολιτικής απόφασης και δημοσιονομικού χώρου, όχι δικαστικής κρίσης. Εκκρεμεί η δημοσίευση του πλήρους κειμένου, από το οποίο θα φανεί το εύρος της κρίσης και αν αφήνει περιθώριο για διαφορετική αντιμετώπιση άλλων χρονικών περιόδων ή κατηγοριών εργαζομένων. Η υπόθεση παρακολουθείται στενά από τις ομοσπονδίες του δημόσιου τομέα και άπτεται τόσο της δικαιοσύνης όσο και της οικονομίας, καθώς αφορά μισθολογικές αξιώσεις εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων.