Ζάκυνθος: 73 χρόνια από τη σεισμοπυρκαγιά του 1953

Εβδομήντα τρία χρόνια συμπληρώνονται την Τετάρτη 12 Αυγούστου από τη σεισμική ακολουθία που ισοπέδωσε τη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά και την Ιθάκη το 1953. Πρόκειται για μία από τις πιο καταστροφικές φυσικές καταστροφές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, η οποία άλλαξε οριστικά τη μορφή και τη δημογραφία των τριών νησιών.

Η ακολουθία είχε ξεκινήσει την Κυριακή 9 Αυγούστου 1953, με δόνηση 6,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και επίκεντρο κοντά στην Ιθάκη. Δύο ημέρες αργότερα, τα ξημερώματα της Τρίτης 11 Αυγούστου, νέος σεισμός 6,8 Ρίχτερ με επίκεντρο βορειοδυτικά της Ζακύνθου προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές και αποδυνάμωσε τα ήδη πληγέντα κτίρια.

Ο κύριος σεισμός σημειώθηκε λίγο μετά τις 11:25 το πρωί της 12ης Αυγούστου και υπολογίστηκε στα 7,2 Ρίχτερ, με ένταση που έφτασε τους ανώτατους βαθμούς της κλίμακας Μερκάλι. Οι τρεις νήσοι καταστράφηκαν σχεδόν ολοσχερώς μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ τα περισσότερα κτίρια είχαν ήδη υποστεί ζημιές από τις προηγούμενες δονήσεις και είχαν αποδυναμωθεί στατικά.

Στη Ζάκυνθο, στη συνέχεια των καταρρεύσεων, ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά που ολοκλήρωσε την καταστροφή της πόλης. Από αυτόν τον συνδυασμό προήλθε και ο όρος σεισμοπυρκαγιά, με τον οποίο έμεινε γνωστό το γεγονός στη συλλογική μνήμη του νησιού και στη σχετική βιβλιογραφία. Η φωτιά, που τροφοδοτήθηκε από τα ξύλινα στοιχεία των κατεστραμμένων κτιρίων, κατέστρεψε και το μεγαλύτερο μέρος του ιστορικού αρχείου της πόλης.

Οι απολογισμοί που έχουν καταγραφεί διαφέρουν μεταξύ των πηγών. Ορισμένες αναφέρουν 455 νεκρούς, 2.412 τραυματίες και 33.000 κτίρια σε ερείπια σε Αργοστόλι, Ληξούρι και Ζάκυνθο, ενώ άλλες κάνουν λόγο για επίσημο απολογισμό 871 νεκρών, 1.690 τραυματιών και 145.052 αστέγων. Η απόκλιση αποδίδεται στο ότι διαφορετικές καταγραφές αφορούν άλλοτε το σύνολο των Επτανήσων και άλλοτε επιμέρους νησιά.

Από τους ελάχιστους οικισμούς που έμειναν όρθιοι ήταν το Φισκάρδο της Κεφαλονιάς, το οποίο διατηρεί μέχρι σήμερα την προσεισμική του αρχιτεκτονική και αποτελεί γι’ αυτόν τον λόγο σημείο αναφοράς για τη μορφή που είχαν τα Επτάνησα πριν από την καταστροφή.

Ο Δήμος Ζακύνθου τιμά φέτος τη μνήμη των θυμάτων με εκδηλώσεις, ενώ τα τοπικά μέσα δημοσίευσαν αφιερώματα με αρχειακό υλικό. Η ανοικοδόμηση που ακολούθησε έγινε με αντισεισμικές προδιαγραφές της εποχής και χαμηλά κτίρια, αλλάζοντας ριζικά τον πολεοδομικό χαρακτήρα των πόλεων. Περισσότερα από την Ελλάδα στη σελίδα Ελλάδα.