Ραμνούντας: νέα έργα στο αρχαίο φρούριο

Ολοκληρωμένο πρόγραμμα προστασίας και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου του Ραμνούντος ανακοίνωσε το Σάββατο 8 Αυγούστου το Υπουργείο Πολιτισμού. Ο χώρος βρίσκεται στο Γραμματικό του Δήμου Μαραθώνος, στη βορειοανατολική ακτή της Αττικής, και συγκεντρώνει σε μία ενότητα το αρχαίο φρούριο, τον οικισμό και το ιερό της Νεμέσεως, με θέα προς τον Ευβοϊκό κόλπο. Το σχέδιο συνδυάζει εργασίες συντήρησης με παρεμβάσεις για τους επισκέπτες.

Κεντρικό σκέλος του προγράμματος είναι η αποκατάσταση και η συντήρηση του δομικού υλικού δώδεκα ταφικών μνημείων. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται περίβολοι επιφανών οικογενειών και πολιτών, μνημεία δηλαδή που αποτυπώνουν την κοινωνική διαστρωμάτωση του αρχαίου δήμου. Η συντήρηση του δομικού υλικού αφορά τη σταθεροποίηση της λιθοδομής και την προστασία της από τη φθορά. Παράλληλα προβλέπονται εργασίες ανάδειξης του φρουρίου, καθώς και συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας και των αναστηλωτικών εργασιών στον χώρο.

Το υπουργείο αναβαθμίζει επίσης τις υποδομές σήμανσης, πυροπροστασίας και ασφαλούς πρόσβασης των επισκεπτών. Το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε, βασίζεται στις αρχές της ελάχιστης αναγκαίας επέμβασης και του σεβασμού στην αυθεντικότητα του μνημείου, δηλαδή σε πρακτικές που περιορίζουν τις νέες προσθήκες στο απολύτως απαραίτητο. Στόχος είναι τόσο η διατήρηση των μνημείων όσο και η δημιουργία μιας ασφαλούς και φιλόξενης εμπειρίας για όλους τους επισκέπτες.

Ο Ραμνούς ήταν οχυρωμένος δήμος της αρχαίας Αττικής, με στρατηγική θέση για τον έλεγχο του θαλάσσιου περάσματος προς την Εύβοια, ενώ το ιερό της Νεμέσεως αποτελούσε σημαντικό λατρευτικό κέντρο. Η διατήρηση του φρουρίου και του οικισμού σε σχετικά μεγάλη έκταση καθιστά τον χώρο ασυνήθιστο για τα δεδομένα της Αττικής, καθώς επιτρέπει την ανάγνωση ενός ολόκληρου αρχαίου οικιστικού συνόλου και όχι μεμονωμένων μνημείων.

Για τον Μαραθώνα και την ευρύτερη βορειοανατολική Αττική η αναβάθμιση έχει και πρακτική διάσταση. Ο Ραμνούντας βρίσκεται σε απόσταση από τους πολυσύχναστους αρχαιολογικούς χώρους του κέντρου και η βελτίωση της πρόσβασης και της σήμανσης μπορεί να τον καταστήσει πιο επισκέψιμο. Η ενίσχυση της πυροπροστασίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περιοχή με δασικό περιβάλλον, που έχει δοκιμαστεί επανειλημμένα από πυρκαγιές.

Το υπουργείο δεν έχει δημοσιοποιήσει προϋπολογισμό για το πρόγραμμα ούτε χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των επιμέρους εργασιών. Δεν έχει επίσης γίνει γνωστό αν οι εργασίες θα απαιτήσουν προσωρινή διακοπή της λειτουργίας του χώρου ή τμημάτων του για το κοινό. Ανοιχτό παραμένει το ερώτημα ποιοι φορείς θα εκτελέσουν τα έργα και αν θα υπάρξει συνεργασία με τον Δήμο Μαραθώνος για την πρόσβαση και τη φύλαξη.

Η εξέλιξη του προγράμματος θα φανεί από τις επόμενες ανακοινώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού και της αρμόδιας εφορείας αρχαιοτήτων. Η συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας ενδέχεται να προσθέσει νέα δεδομένα για τον οικισμό και το ιερό, τα οποία συνήθως δημοσιοποιούνται μέσα από επιστημονικές ανακοινώσεις. Μέχρι τότε, ο χώρος παραμένει προσβάσιμος υπό τους ισχύοντες όρους λειτουργίας των αρχαιολογικών χώρων της Αττικής.