Πρώτο δρομολόγιο με πλήρη τηλεδιοίκηση Αθήνα–Θεσσαλονίκη

Στον σιδηροδρομικό άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε το πρώτο δρομολόγιο με 100% τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση, όπως ανακοινώθηκε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2026. Το σύστημα ETCS (European Train Control System) τέθηκε σε λειτουργία στο τμήμα Λάρισας–Πλατέος, σηματοδοτώντας ένα βήμα στην αναβάθμιση της υποδομής ελέγχου κυκλοφορίας των τρένων στη συγκεκριμένη διαδρομή. Πρόκειται για την πρώτη φορά που ένα δρομολόγιο στον άξονα εκτελείται με πλήρη κάλυψη τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, στοιχείο που αναβαθμίζει την εποπτεία της κυκλοφορίας στο συγκεκριμένο τμήμα της γραμμής. Η ανακοίνωση αφορά αποκλειστικά το τμήμα Λάρισας–Πλατέος και δεν επεκτείνεται, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, στο σύνολο του άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης.

Το ETCS αποτελεί το ευρωπαϊκό πρότυπο σύστημα προστασίας τρένων, το οποίο επιτηρεί σε πραγματικό χρόνο την ταχύτητα του συρμού σε σχέση με τα όρια που ισχύουν σε κάθε τμήμα της γραμμής και μπορεί να επέμβει αυτόματα, επιβραδύνοντας ή ακινητοποιώντας το τρένο, εφόσον διαπιστωθεί υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον μηχανοδηγό, προσθέτοντας ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου που στοχεύει στη μείωση του ανθρώπινου σφάλματος. Η τηλεδιοίκηση, από την πλευρά της, επιτρέπει τον συγκεντρωτικό έλεγχο της κυκλοφορίας από κέντρο ελέγχου, χωρίς την ανάγκη τοπικής επιτήρησης σε κάθε σταθμό της γραμμής. Ο συνδυασμός τηλεδιοίκησης και ETCS θεωρείται διεθνώς βασικό στοιχείο για την αύξηση της χωρητικότητας μιας σιδηροδρομικής γραμμής, καθώς επιτρέπει ασφαλέστερη διαχείριση μεγαλύτερου αριθμού δρομολογίων στην ίδια υποδομή.

Η εγκατάσταση συστημάτων τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης στον άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης αποτελεί έργο που εκτελείται σταδιακά εδώ και καιρό, με στόχο την ενιαία κάλυψη ολόκληρης της διαδρομής. Η ολοκλήρωση του τμήματος Λάρισας–Πλατέος με ETCS αντιπροσωπεύει ένα ακόμη κομμάτι αυτής της συνολικής αναβάθμισης, χωρίς ωστόσο να έχουν δοθεί στη δημοσιότητα περαιτέρω τεχνικά στοιχεία για το έργο, όπως ο φορέας υλοποίησης ή το χρονοδιάγραμμα των επιμέρους φάσεων. Η σημασία της σηματοδότησης σε σιδηροδρομικές γραμμές μεγάλης κυκλοφορίας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και την ομαλή ροή των δρομολογίων, ιδίως σε άξονες όπου συνυπάρχουν επιβατικά και εμπορευματικά τρένα. Σε άξονες όπου η κυκλοφορία είναι πυκνή, η ύπαρξη ενιαίου συστήματος ελέγχου σε ολόκληρη τη διαδρομή θεωρείται προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων ταχύτητας και συχνότητας δρομολογίων που προσφέρει η υποδομή.

Δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής πότε θα ξεκινήσει η πλήρης εμπορική λειτουργία με 100% τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση σε ολόκληρο τον άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης, ούτε ποια ακριβώς τμήματα της γραμμής παραμένουν εκτός αυτής της αναβάθμισης. Δεν έχουν δοθεί επίσης στοιχεία για το επόμενο στάδιο επέκτασης του συστήματος πέραν του τμήματος Λάρισας–Πλατέος. Οι αρμόδιοι φορείς δεν έχουν προσδιορίσει δημόσια χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του έργου, ούτε έχουν σχολιάσει τυχόν επόμενα βήματα. Περισσότερες λεπτομέρειες αναμένεται να δοθούν όταν ανακοινωθούν νεότερες εξελίξεις για το έργο.