Γυάρος: ντοκιμαντέρ WWF «Η ιστορία της θάλασσας»

Τι έγινε

Ο Δήμος Σύρου–Ερμούπολης, ο ΟΦΥΠΕΚΑ και το WWF Ελλάς συνδιοργανώνουν εκδήλωση για τη Γυάρο την Παρασκευή 17 Ιουλίου, στις 20:30, στο Ενυδρείο του Κινίου στη Σύρο, στο πλαίσιο του προγράμματος «Αναπτύσσοντας ένα παράδειγμα τουρισμού χαμηλού αντίκτυπου στη Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή της Γυάρου».

Στην έναρξη θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του WWF Ελλάς «Γυάρος: Η ιστορία της θάλασσας», που παρακολουθεί τη δωδεκαετή προσπάθεια η οποία οδήγησε στη θεσμοθέτηση του νησιού ως Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής τον περασμένο Απρίλιο. Θα ακολουθήσει συζήτηση με φορείς και συλλογικότητες για τη μελλοντική διαχείριση και ανάδειξη της περιοχής.

Το πλαίσιο

Η Γυάρος — το άγονο νησί των Κυκλάδων που έμεινε στην ιστορία ως τόπος εξορίας, το «Νησί του Διαβόλου» — έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα «hotspots» βιοποικιλότητας της Μεσογείου. Όπως έχει επισημάνει ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ Κώστας Τριάντης, η μακροχρόνια απουσία έντονων ανθρώπινων δραστηριοτήτων επέτρεψε στα οικοσυστήματά της να διατηρηθούν σε εξαιρετική κατάσταση — κάτι ιδιαίτερα σπάνιο σήμερα στο Αιγαίο.

Η προστατευόμενη περιοχή, ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000, περιλαμβάνει το νησί, τις βραχονησίδες Φούη και Γλαρονήσι και τη θαλάσσια ζώνη έως 3 ναυτικά μίλια από τις ακτές. Φιλοξενεί εκτεταμένα λιβάδια ποσειδωνίας, έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες αναπαραγωγής της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) παγκοσμίως, μία από τις μεγαλύτερες διεθνώς αποικίες του Μύχου, καθώς και προστατευόμενα πτηνά όπως ο Μαυροπετρίτης, ο Θαλασσοκόρακας και ο Σπιζαετός.

Το Προεδρικό Διάταγμα που υπεγράφη τον Απρίλιο — το πρώτο διάταγμα προστασίας της φύσης βάσει του νέου θεσμικού πλαισίου του ν. 4685/2020 — καθορίζει ζώνες απόλυτης προστασίας και οριστικοποιεί την απαγόρευση κάθε αλιείας, επαγγελματικής και ερασιτεχνικής, σε ακτίνα έως 3 ναυτικών μιλίων.

Τι σημαίνει

Η Γυάρος προβάλλει ως εθνικό υπόδειγμα: κατά τον ΟΦΥΠΕΚΑ, η καλή κατάσταση των οικοσυστημάτων της είναι αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας, περιβαλλοντικών οργανώσεων, τοπικής κοινωνίας και χρηστών της θάλασσας — με καθοριστική τη συμβολή του WWF Ελλάς επί περισσότερα από δέκα χρόνια. Το μοντέλο της, με επιστημονική τεκμηρίωση, σαφή ζωνοποίηση και στοχευμένα μέτρα, μπορεί να λειτουργήσει ως «πυξίδα» για άλλες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές της χώρας.

Δεν είναι όμως μόνο η οικολογία: όπως σημειώνει ο κ. Τριάντης, από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα η Γυάρος υπήρξε τόπος εξορίας — «ένας τόπος διπλής μνήμης: της ανθρώπινης οδύνης και της φυσικής ανθεκτικότητας», όπου η προστασία αποκτά νόημα πέρα από τα όρια της οικολογίας.

Χρήσιμα

Η προβολή του ντοκιμαντέρ «Γυάρος: Η ιστορία της θάλασσας» θα γίνει την Παρασκευή 17 Ιουλίου 2026, ώρα 20:30, στο Ενυδρείο ΚΙΝΙ στη Σύρο. Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση.

Τι ακολουθεί

Η εκδήλωση αποτελεί συνέχεια της πρωτοβουλίας που ξεκίνησαν οι τρεις συνδιοργανωτές τον Απρίλιο του 2025 για τη βελτίωση της διαχείρισης της περιοχής. Στόχος είναι η ανάπτυξη προγράμματος επισκεψιμότητας χαμηλού αντικτύπου στη Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή της Γυάρου, με γνώμονα την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τον σεβασμό στη διατήρηση του ιστορικού τόπου. Στην περιοχή θα επιτρέπονται μόνο ήπιες, αυστηρά ελεγχόμενες δραστηριότητες, όπως η επιστημονική έρευνα και η περιβαλλοντική εκπαίδευση.