Αμοργός: νέα έρευνα για το τσουνάμι του 1956

Ο βυθός ανάμεσα στην Αμοργό και τη Σαντορίνη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς ερευνητικής προσπάθειας που επιχειρεί να ανασυνθέσει τι ακριβώς συνέβη κατά τον σεισμό και το τσουνάμι της 9ης Ιουλίου 1956. Σύμφωνα με την Κυκλαδική, το πρόγραμμα ονομάζεται AMORGOS, εκτείνεται στην περίοδο 2025-2029 και αφορά ένα γεγονός που το δημοσίευμα περιγράφει ως μία από τις ισχυρότερες σεισμικές και θαλάσσιες καταστροφές που έπληξαν το Αιγαίο τον 20ό αιώνα. Εβδομήντα χρόνια μετά, οι επιστήμονες μελετούν την υποθαλάσσια γεωλογία και τεκτονική της περιοχής, αναζητώντας τα ίχνη που άφησε το γεγονός στον βυθό αλλά και στο παράκτιο τοπίο του νησιού. Το δημοσίευμα δεν παραθέτει αριθμούς θυμάτων ή ύψη κυμάτων για το 1956.

Η μεθοδολογία συνδυάζει δύο διαφορετικές πηγές δεδομένων. Από τη μία, η ομάδα αξιοποιεί σύγχρονα ωκεανογραφικά μέσα για τη λεπτομερή χαρτογράφηση του βυθού· από την άλλη, συνδυάζει τα νέα αυτά δεδομένα με γεωλογικές παρατηρήσεις στην ξηρά και με ιστορικές μαρτυρίες από την εποχή της καταστροφής. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι να φωτιστούν οι υποθαλάσσιες διεργασίες που συνδέονται με τον σεισμό του 1956 και να κατανοηθεί καλύτερα ο μηχανισμός που προκάλεσε το τσουνάμι — δηλαδή τι ακριβώς κίνησε τη θάλασσα, πέρα από την ίδια τη σεισμική δόνηση. Η έρευνα πραγματοποιείται με τη συμμετοχή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, με επικεφαλής την καθηγήτρια Γεωλογικής Ωκεανογραφίας του ΕΚΠΑ Εύη Νομικού.

Για την Αμοργό το ερώτημα δεν είναι μόνο ιστορικό. Η κατανόηση του μηχανισμού ενός τσουνάμι που ξεκίνησε από τον βυθό μιας γειτονικής θαλάσσιας περιοχής αφορά ευθέως τον σχεδιασμό για το μέλλον, από τη χαρτογράφηση των ευάλωτων παράκτιων σημείων έως την ενημέρωση των κατοίκων. Οι ερευνητές αντιμετωπίζουν τον βυθό ως ένα είδος αρχείου των φυσικών γεγονότων του παρελθόντος και, με τη βοήθεια της τεχνολογίας, επιχειρούν να διαβάσουν τα ίχνη που έχουν μείνει εκεί εδώ και επτά δεκαετίες. Η πρωτοβουλία, πάντα κατά την Κυκλαδική, αναδεικνύει παράλληλα τη σημασία της Αμοργού ως περιοχής ιδιαίτερου γεωλογικού και τεκτονικού ενδιαφέροντος, σε μια ζώνη του Αιγαίου που παραμένει ενεργή και παρακολουθείται συστηματικά.

Το επόμενο βήμα που ανακοινώνεται απευθύνεται στην τοπική κοινωνία. Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026, από τις 14:00 έως τις 17:00, στην Ιωαννίδειο Δημοτική Βιβλιοθήκη Αμοργού, στη Χώρα, θα παρουσιαστεί έκθεση με πέντε πάνελ στα οποία αποτυπώνονται τα πρώτα στοιχεία της έρευνας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση θα έχουν τα παιδιά που συμμετέχουν στις εκπαιδευτικές δράσεις του προγράμματος: θα συνομιλήσουν με τους ερευνητές και θα παρουσιάσουν με τη δική τους ματιά τι σημαίνει η εξερεύνηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η αναζήτηση των ιχνών ενός μεγάλου φυσικού γεγονότος. Δεν ανακοινώνεται ημερομηνία δημοσίευσης των τελικών αποτελεσμάτων, ούτε περαιτέρω λεπτομέρειες για τα σκάφη ή τα όργανα που χρησιμοποιούνται στη χαρτογράφηση. Η έρευνα, όπως σημειώνεται, συνεχίζεται και αναμένεται να δώσει νέα στοιχεία για ένα από τα πιο καταστροφικά τσουνάμι που έχουν καταγραφεί στο Αιγαίο. Περισσότερα από τις Κυκλάδες στην αντίστοιχη ενότητα.