Βιάννος: ξεκινούν οι εκδηλώσεις για την 83η επέτειο

Την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026 έγινε γνωστό το πρόγραμμα των εκδηλώσεων μνήμης για την 83η επέτειο του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, στον Δήμο Βιάννου της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου. Οι εκδηλώσεις ξεκινούν τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026 με Επιμνημόσυνη Δέηση στις 7.30 το απόγευμα, στο μνημείο δίπλα στην εκκλησία της Παναγίας της Λυγιάς, στον χώρο όπου γερμανικά στρατεύματα Κατοχής εκτέλεσαν αμάχους τον Σεπτέμβριο του 1943. Τη δέηση διοργανώνουν από κοινού ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Βασιλείου και η Ένωση Θυμάτων Ολοκαυτώματος Βιάννου. Στη θέση Λυγιά δολοφονήθηκαν, αφού πρώτα βασανίστηκαν, τρία ανήλικα παιδιά της οικογένειας Βερβελάκη, επειδή αρνήθηκαν να αποκαλύψουν πού είχε κρυφτεί ο πατέρας τους, σύμφωνα με το cretaone.gr.

Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου ξεκίνησε στις 14 Σεπτεμβρίου 1943 και κράτησε τρεις ημέρες, έως τις 16 Σεπτεμβρίου, όταν μονάδες της Βέρμαχτ υπό τη διαταγή του στρατηγού Φρίντριχ-Βίλχελμ Μύλερ εξαπέλυσαν μαζικά αντίποινα ύστερα από ενέργειες ανταρτών της αντίστασης στην περιοχή, σύμφωνα με δημοσίευμα του newsbeast.gr. Οι γερμανικές δυνάμεις εκτέλεσαν πάνω από 500 αμάχους και κατέστρεψαν δεκάδες χωριά της Βιάννου και της Ιεράπετρας, καθιστώντας το γεγονός το δεύτερο μεγαλύτερο ναζιστικό έγκλημα πολέμου στην Ελλάδα μετά τα Καλάβρυτα, όπως αναφέρει η ίδια πηγή. Ο στρατηγός Μύλερ συνελήφθη μετά τον πόλεμο, δικάστηκε στην Αθήνα το 1946 ως εγκληματίας πολέμου και εκτελέστηκε το 1947 στο Χαϊδάρι.

Για τον Δήμο Βιάννου, η επέτειος παραμένει ζωντανή υπόθεση μνήμης παρά τα 83 χρόνια που έχουν περάσει. Ο δήμαρχος Βιάννου, Παύλος Μπαριτάκης, ο οποίος θα παραστεί στην Επιμνημόσυνη Δέηση, δήλωσε ότι «η τελετή αυτή διοργανώνεται για να αποδοθεί ελάχιστος φόρος τιμής στους εκτελεσθέντες αμάχους της περιοχής από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής κατά τον Σεπτέμβριο του 1943», σύμφωνα με το cretaone.gr. Ο δήμαρχος σημείωσε επίσης ότι μια μαρμάρινη πλάκα στον τοίχο του σήμερα ερειπωμένου Μετοχιού του Αργουλίδα διατηρεί τη μνήμη των παιδιών Βερβελάκη, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1943 αποτυπωμένα στη μνήμη «σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο».

Οι εκδηλώσεις μνήμης θα κορυφωθούν την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026, στις 10.30 το πρωί, στο Πανδημοτικό Μνημείο του Ολοκαυτώματος, στο Σελί Αμιρών, όπου αναμένεται να παραστεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, σύμφωνα με το cretaone.gr και το creta24.gr. Οι δύο εκδηλώσεις —η Επιμνημόσυνη Δέηση στη Λυγιά και η κεντρική τελετή στο Σελί Αμιρών— συνθέτουν το επίσημο πρόγραμμα τιμής που ανακοίνωσε ο Δήμος Βιάννου για φέτος. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος αφορά και την Ιεράπετρα, καθώς τα αντίποινα του Σεπτεμβρίου του 1943 έπληξαν χωριά και των δύο περιοχών, όπως αναφέρουν οι πηγές· στην ίδια πόλη, σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή και η έκθεση κρητικών λαγωνικών στο Μινώς Πάρκο. Ο Δήμος Βιάννου δεν έχει ανακοινώσει άλλες εκδηλώσεις πέραν των δύο ημερομηνιών που έγιναν γνωστές, ούτε τη σύνθεση της επίσημης αντιπροσωπείας που θα παραστεί στο Σελί Αμιρών στις 13 Σεπτεμβρίου 2026.