Ηρώο Ηρακλείου: Πρόταση για έρανο και απαλλοτρίωση

Για την εγκατάλειψη του Ηρώου του Ηρακλείου διαμαρτυρήθηκε με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο πρώην βουλευτής και συνταξιούχος φαρμακοποιός Στέλιος Ματζαπετάκης, όπως μετέδωσε το Σάββατο 24 Οκτωβρίου η εφημερίδα Νέα Κρήτη. Κατά τον ίδιο, το μνημείο βρίσκεται σε κατάσταση παραμέλησης και χρειάζεται άμεση παρέμβαση. Ζήτησε από τις αρχές να προχωρήσουν σε επιβολή των σχετικών μέτρων και σε αναγκαστική απαλλοτρίωση του χώρου. Παράλληλα πρότεινε μια πρωτοβουλία των πολιτών: «Να κάνουμε δημόσιο έρανο, να το αγοράσουμε και να το προσφέρουμε στην πόλη». Ο ίδιος δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να συνεισφέρει 5.000 ευρώ.

Το Ηρώο χτίστηκε το 1930 και βρίσκεται σήμερα μέσα σε χώρο στάθμευσης στην πλατεία Ελευθερίας, ένα από τα πιο γνωστά σημεία του κέντρου της πόλης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, έχει καλυφθεί από βάτα και αναρριχώμενα φυτά, ώστε η εικόνα του να απέχει από αυτή ενός μνημείου που τιμά τη μνήμη. Το ζήτημα έχει απασχολήσει και το Κοινοβούλιο. Τον Μάρτιο του 2026 είχε αναφερθεί κοινοβουλευτική παρέμβαση σχετικά με τον χαρακτηρισμό του ως μνημείου. Δεν προκύπτει από το δημοσίευμα αν ακολούθησε κάποια ενέργεια ή απόφαση μετά από εκείνη την παρέμβαση. Η πλατεία Ελευθερίας αποτελεί καθημερινό πέρασμα για πολλούς κατοίκους και επισκέπτες, γεγονός που κάνει την εικόνα του μνημείου ορατή σε όλους.

Στο επίπεδο της πόλης, η υπόθεση αγγίζει το ερώτημα του πώς διατηρείται η συλλογική μνήμη σε έναν δημόσιο χώρο που χρησιμοποιείται καθημερινά για άλλους σκοπούς, όπως η στάθμευση. Η πρόταση για δημόσιο έρανο θα έδινε σε κατοίκους, συλλόγους και επιχειρήσεις τη δυνατότητα να συμμετάσχουν, αν αποφασιστεί κάτι τέτοιο. Σε γενικές γραμμές, η αναγκαστική απαλλοτρίωση είναι διαδικασία που μπορεί να κινηθεί μόνο από το κράτος ή από φορέα με σχετική αρμοδιότητα, ενώ ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ή χώρου ως μνημείου συνήθως συνεπάγεται υποχρεώσεις προστασίας και συντήρησης. Το αν και με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν εδώ εξαρτάται από τις αρμόδιες υπηρεσίες και από το νομικό καθεστώς του χώρου, για το οποίο το δημοσίευμα δεν παρέχει στοιχεία.

Μέχρι στιγμής, στο δημοσίευμα δεν αναφέρεται κάποια επίσημη τοποθέτηση του Δήμου Ηρακλείου ή του αρμόδιου υπουργείου επί των προτάσεων του κ. Ματζαπετάκη. Οι προτάσεις αποτελούν τη δική του θέση και για να προχωρήσουν απαιτούν ενέργειες από τους θεσμικούς φορείς, δηλαδή από τον δήμο ή το κράτος. Αυτές θα καθορίσουν αν ο χώρος θα καθαριστεί, αν θα ξεκινήσει διαδικασία χαρακτηρισμού ή απαλλοτρίωσης και αν θα υπάρξει χώρος για πρωτοβουλία των πολιτών με έρανο. Η εξέλιξη του θέματος θα εξαρτηθεί από τις απαντήσεις των αρμόδιων αρχών, οι οποίες αναμένονται. Όποιος κάτοικος ενδιαφέρεται για το μνημείο μπορεί να παρακολουθεί τις ανακοινώσεις του Δήμου Ηρακλείου και τις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, όπου τέτοια ζητήματα συνήθως συζητούνται.