Πέντε αρχαία επιστρέφουν στο Ηράκλειο από τις ΗΠΑ

Πέντε αρχαία αντικείμενα κρητικής προέλευσης επιστρέφουν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως ανακοίνωσε την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026 το Υπουργείο Πολιτισμού. Πρόκειται για δύο κράνη και τρεις χάλκινες μίτρες, που χρονολογούνται στον 7ο αιώνα π.Χ. και θεωρούνται σημαντικά δείγματα της κρητικής μεταλλοτεχνίας της γεωμετρικής περιόδου. Η ανακοίνωση εντάσσεται στη συνεχιζόμενη προσπάθεια του Υπουργείου για τον εντοπισμό και την επαναφορά αρχαιοτήτων ελληνικής προέλευσης που βρίσκονται σε συλλογές και μουσεία του εξωτερικού.

Τα αντικείμενα προέρχονται από παράνομη ανασκαφή που είχε πραγματοποιηθεί στο Αφράτι τον Οκτώβριο του 1964 και επιστρέφουν στην Κρήτη περίπου 60 χρόνια αργότερα. Η επιστροφή τους εντάσσεται στις συνεχείς προσπάθειες του Υπουργείου Πολιτισμού για τον επαναπατρισμό αρχαιοτήτων που είχαν βρεθεί εκτός Ελλάδας μέσω παράνομων ανασκαφών ή λαθρεμπορίου, μια πολιτική που τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει στην επιστροφή δεκάδων αντικειμένων ελληνικής προέλευσης από μουσεία και συλλογές του εξωτερικού. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, που πρόσφατα άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό με ειδικές εκδηλώσεις, θα φιλοξενήσει πλέον και τα πέντε αντικείμενα που επιστρέφουν από τις ΗΠΑ, εμπλουτίζοντας περαιτέρω τη συλλογή του με ευρήματα από την περιοχή του Αφρατίου.

Η επιστροφή των δύο κρανών και των τριών χάλκινων μιτρών εμπλουτίζει τη μόνιμη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου με ευρήματα της γεωμετρικής περιόδου, συμπληρώνοντας την εικόνα για τη θρησκευτική και πολεμική ζωή στην Κρήτη τον 7ο αιώνα π.Χ. Η προσθήκη νέων ευρημάτων της περιόδου αυτής ενισχύει επίσης το επιστημονικό ενδιαφέρον για την περιοχή του Αφρατίου, η οποία έχει αποδώσει στο παρελθόν σημαντικά ευρήματα για την πρώιμη αρχαϊκή εποχή της Κρήτης. Για την τοπική αρχαιολογική κοινότητα, η υπόθεση του Αφρατίου αποτελεί παράδειγμα διεθνούς συνεργασίας για τον εντοπισμό και την επιστροφή αντικειμένων που είχαν εξαχθεί παράνομα δεκαετίες πριν, μια εξέλιξη που συνδέεται και με το ευρύτερο ενδιαφέρον για την προστασία των αρχαιοτήτων του Ηρακλείου, όπως φάνηκε και στον σχεδιασμό για το λιμάνι της πόλης, όπου το Αρχαιολογικό Συμβούλιο εξέτασε ζητήματα προστασίας αρχαιοτήτων στην ευρύτερη περιοχή.

Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει ανακοινώσει ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία για την επίσημη παρουσίαση των αντικειμένων στο κοινό, ούτε αν αυτά θα ενταχθούν άμεσα στην περιοδική ή στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου. Η διαδικασία επαναπατρισμού των πέντε αντικειμένων ολοκληρώθηκε έπειτα από συνεννόηση των ελληνικών αρχών με τις αμερικανικές αρχές, στο πλαίσιο της ευρύτερης πολιτικής της χώρας για την προστασία και τον επαναπατρισμό της πολιτιστικής κληρονομιάς, μια πολιτική που αφορά τόσο τα μεγάλα μουσεία του εξωτερικού όσο και μικρότερες ιδιωτικές συλλογές. Η υπόθεση προστίθεται σε σειρά αντίστοιχων επαναπατρισμών αρχαιοτήτων που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια από τις ελληνικές αρχές, στο πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας με μουσεία, ιδρύματα και ιδιωτικές συλλογές του εξωτερικού.