Πεντέλη-Πάρνηθα: ρεκόρ ριπές μελτεμιού δυσκόλεψαν τη μάχη

Το ισχυρότερο επεισόδιο μελτεμιού των τελευταίων δεκαπέντε ετών κατέγραψαν στα τέλη Ιουλίου οι μετεωρολογικοί σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με την Αττική ανάμεσα στις περιοχές που δοκιμάστηκαν περισσότερο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας METEO του Αστεροσκοπείου, όπως τα μετέδωσε το newsit.gr, ο ιστορικός σταθμός της Πεντέλης κατέγραψε στις 31 Ιουλίου ριπή 108 χιλιομέτρων την ώρα — τη δεύτερη υψηλότερη θερινή τιμή από το 2013 — ενώ νεότερος σταθμός στην κορυφή του βουνού έφτασε τα 150 χιλιόμετρα την ώρα την ίδια ημέρα. Στην Πάρνηθα, η ριπή των 109 χιλιομέτρων την ώρα ήταν η δεύτερη υψηλότερη θερινή τιμή από το 2010, ενώ ο σταθμός στην Παξιμάδα Καρύστου, απέναντι από τις ακτές της ανατολικής Αττικής, σημείωσε ρεκόρ σταθμού με 150 χιλιόμετρα την ώρα.

Οι μετρήσεις αυτές δεν είναι απλώς στατιστική περιέργεια: εξηγούν σε μεγάλο βαθμό γιατί οι πυρκαγιές των τελευταίων ημερών σε Βοιωτία και Δυτική Αττική εξελίχθηκαν τόσο βίαια και γιατί τα εναέρια μέσα καθηλώνονταν επί ώρες. Με ριπές τέτοιας έντασης, οι ρίψεις νερού διασπείρονται πριν φτάσουν στο έδαφος, οι πτήσεις σε χαμηλό ύψος γίνονται επικίνδυνες και οι καύτρες μεταφέρονται εκατοντάδες μέτρα μπροστά από το μέτωπο, δημιουργώντας νέες εστίες πίσω από τις γραμμές άμυνας. Οι επιστήμονες του METEO επισημαίνουν επιπλέον μια ποιοτική διαφορά του φετινού επεισοδίου: οι άνεμοι δεν έπεφταν τη νύχτα, όπως συμβαίνει με το κλασικό μελτέμι, και ήταν θερμότεροι, στερώντας από τις πυροσβεστικές δυνάμεις τις νυχτερινές ώρες που παραδοσιακά αξιοποιούνται για την ανάσχεση των μετώπων.

Το Αστεροσκοπείο συνδέει την ενίσχυση του φαινομένου με την κλιματική αλλαγή, καθώς η βαθμίδα πίεσης στη ζώνη που περιλαμβάνει την Αττική και τη Βοιωτία ισχυροποιείται, ενώ η μέση θερμοκρασία στην ελληνική ξηρά έχει ήδη αυξηθεί κατά 1,5 βαθμό Κελσίου με βάση την περίοδο αναφοράς 1991–2020. Ο συνδυασμός θερμότερης ατμόσφαιρας και ισχυρότερων ανέμων ξηραίνει ταχύτερα τα εδάφη και την καύσιμη ύλη, μετατρέποντας κάθε ανάφλεξη σε δυνητική μεγαπυρκαγιά — ακριβώς το σενάριο που εκτυλίχθηκε στο μέτωπο του Πόρτο Γερμενό και της Δυτικής Αττικής, όπου οι καμένες εκτάσεις ξεπέρασαν κατά το Copernicus τα 80.000 στρέμματα.

Τα καλά νέα είναι ότι, σύμφωνα με τις προγνώσεις, από τη Δευτέρα 3 Αυγούστου οι άνεμοι εξασθενούν σταδιακά σε όλη τη χώρα, διευκολύνοντας τις κατασβέσεις και τις επιχειρήσεις των εναέριων μέσων στα εναπομείναντα μέτωπα. Για την Αττική, πάντως, το επεισόδιο αφήνει πίσω του ένα σαφές μήνυμα: τα βουνά που περιβάλλουν το λεκανοπέδιο — Πεντέλη, Πάρνηθα, Γεράνεια — καταγράφουν πλέον θερινές τιμές ανέμου που πριν από μια δεκαπενταετία θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιες, και ο αντιπυρικός σχεδιασμός των επόμενων ετών θα πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.